Wie wil investeren in leiderschapsvaardigheden, denkt vaak aan communicatie, besluitvaardigheid of strategisch denken. Toch blijkt in de praktijk steeds opnieuw dat één factor alles overstijgt: veiligheid in teams.
Zonder veiligheid komen samenwerking, eigenaarschap en prestaties onder druk te staan. Niet omdat mensen onbekwaam zijn, maar omdat ons brein anders functioneert wanneer we ons onveilig voelen.
Veiligheid is een basisbehoefte, ook op het werk
We zijn allemaal op zoek naar veiligheid.
Als mens.
Als collega.
Als teamlid.
Veiligheid bepaalt of mensen:
zich durven uitspreken
fouten toegeven
verantwoordelijkheid nemen
feedback geven en ontvangen
zich engageren in samenwerking
Wanneer veiligheid ontbreekt, nemen automatische stressreacties het over. Mensen trekken zich terug, gaan in de verdediging of escaleren. Dat gedrag wordt vaak gezien als weerstand, terwijl het in werkelijkheid een signaal van onveiligheid is.
Veiligheid ziet er voor iedereen anders uit
Een belangrijke nuance binnen teamontwikkeling is dat veiligheid geen vast gegeven is. Wat voor de ene persoon veiligheid betekent, kan voor een ander net onveilig aanvoelen.
Voor sommigen is veiligheid duidelijkheid en voorspelbaarheid.
Voor anderen is het autonomie en ruimte.
Voor sommigen is het gehoord en gezien worden.
Voor anderen zit veiligheid in betrouwbare nabijheid en consistente aanwezigheid.
Deze verschillen worden onder meer beïnvloed door ieders persoonlijke geschiedenis en hechtingspatronen. Dat maakt veiligheid in teams geen one-size-fits-all, maar een dynamisch proces.
Veiligheid in teams is geen solo-opdracht van de leider
Een veelgemaakte misvatting is dat veiligheid volledig bij de leidinggevende ligt. In werkelijkheid ontstaat veiligheid in de interactie tussen leiderschap, teamdynamiek en individuele patronen.
Als leider kan je veiligheid niet afdwingen.
Wat je wél kan doen, is de voorwaarden creëren waarin veiligheid mogelijk wordt.
Tegelijk brengt elk teamlid zijn eigen gevoeligheden en verwachtingen mee. Veiligheid wordt dus samen gebouwd. Het is geen last die één persoon draagt, maar een gedeelde verantwoordelijkheid.
Wat als veiligheid ontbreekt?
Wanneer veiligheid in teams onder druk staat, zie je vaak:
defensieve communicatie
vermijdend gedrag
escalaties of stiltes
controle of pleasen
verminderde betrokkenheid
Deze signalen vragen geen hardere sturing, maar meer bewust leiderschap.
Veilig leiderschap vraagt aanwezigheid
Veiligheid in teams ontstaat niet door perfecte gesprekken of foutloos leiderschap. Ze ontstaat door consistente aanwezigheid, helderheid en gedeelde verantwoordelijkheid.
Voor wie wil investeren in leiderschapsontwikkeling, is dit misschien wel de kern:
niet alles oplossen,
niet alles controleren,
maar een context creëren waarin mensen mens mogen zijn.
Wil je hier verder mee aan de slag?
Ik heb op basis van deze inzichten concrete tips voor leidinggevenden uitgewerkt om veiligheid in teams te versterken.
Wil je deze ontvangen?
Stuur me gerust een mailtje en ik bezorg je graag de informatie.
